Beter inspelen op onzekerheden bij ruimtelijke planvorming

Gesprek met Maurits de Hoog

Vanuit het programma Ruimte voor de Stad zijn de MRA-scenario’s gebruikt om tot meer toekomstvaste keuzes te komen op het gebied van onder andere de woningmarkt en kantorenmarkt in Amsterdam.

Werken aan de toekomstige ruimtelijke ontwikkeling van de stad

Amsterdam groeit hard en de ontwikkeling van de stad staat nooit stil. Deze groei heeft de afgelopen jaren fundamentele vragen opgeworpen over wat voor stad Amsterdam wil zijn op het gebied van groen, bereikbaarheid, duurzaamheid, economie, maatschappelijke voorzieningen en wonen. Vanuit het programma Ruimte voor de Stad onderzoekt de gemeente deze vragen en geeft zij richting aan projecten en beleid.

Omgaan met fundamentele onzekerheden

Maurits de Hoog heeft als projectleider van het programma Ruimte voor de Stad reeds bij de start in 2014 gebruikt gemaakt van de MRA-scenario’s. Volgens De Hoog hebben de MRA-scenario’s een belangrijke bijdrage geleverd aan het programma, met name door het denken in onzekerheden en bandbreedtes een plaats te geven. In het verleden werd bij ruimtelijke ordening vaak gewerkt met lange termijn visies, maar hoe goed ook doorgerekend, deze visies legden vaak te weinig nadruk op het omgaan met fundamentele onzekerheden.

Robuustheid van keuzes bepalen

Juist in de crisistijd waarin het programma Ruimte voor de Stad werd gestart was er behoefte om te komen tot toekomstvaste agenda’s voor de middellange termijn, in plaats van langjarige visies. De gemeente wilde hands-on kunnen opereren. De MRA-scenario’s waren een belangrijk kader om de robuustheid van keuzes te bepalen. Keuzes die in ieder scenario voldoende relevant waren, zijn voldoende robuust of toekomstvast.

Scenario’s kwantitatief doorgerekend

Om de MRA-scenario’s geschikt te maken voor kwantitatieve vraagstukken op het vlak van ruimtelijke ordening waren diverse doorrekeningen noodzakelijk, bijvoorbeeld op het gebied van de woningmarkt, de kantorenmarkt en op het gebied van arbeidsplaatsen. Met betrekking tot de woningmarkt heeft de toenmalige Dienst Ruimtelijke Ordening samen met Bureau Onderzoek, Informatie en Statistiek de MRA-scenario’s verdiept op demografisch gebied en is de te verwachten dynamiek op de woningmarkt in de diverse scenario’s in kaart gebracht. +De resultaten van deze verdieping voor de woningmarkt zijn gevisualiseerd in een infographic: https://www.amsterdameconomicboard.com/app/uploads/2017/09/Woningmarkt.jpg en beschreven in de volgende publicatie: https://www.ois.amsterdam.nl/pdf/2016_woningbehoefteprognose.pdf

Scenario’s als hulpmiddel voor een adaptieve strategie

Volgens De Hoog zijn de MRA-scenario’s uiterst behulpzaam geweest bij het ontwikkelen van een nieuwe stabiele planningsdoctrine in de periode na de vastgoedcrisis. Door te werken aan een robuuste koers voor de middellange termijn en deze uit te werken in jaarplannen, wordt adaptiviteit gecreëerd. Nu het economisch beter gaat – en de planvoorraad van geplande bouwprojecten snel slinkt – is er opnieuw behoefte aan een lange termijn visie. De Hoog is er voorstander van om ook bij nieuwe planvorming voldoende rekening te houden met het feit dat de toekomst meervoudig is. De MRA-scenario’s blijven hierin hun relevantie houden, zeker wat betreft de onzekerheid op de scenario-as Europa (verenigd versus verdeeld Europa). De scenario’s hebben wel aanscherping nodig in het licht van de circulaire- en energietransitie.