Close
kennis en innovatie
toekomst

Drie regionale ontwikkelingen relevant voor het Board-netwerk

De Metropool Amsterdam is volop in beweging. In dit artikel informeren we je over drie actuele regionale ontwikkelingen die van invloed zijn op de slagkracht van de metropool bij het werken aan een slimme, groene en gezonde toekomst: de oprichting van een Regionale Ontwikkelingsmaatschappij (ROM), het opstellen van een regionale investeringsagenda en de versterking van de samenwerking tussen de overheden in de Metropoolregio.

Leestijd: 9-11 minuten

De oprichting van een Regionale Ontwikkelingsmaatschappij (ROM)

Wat is een Regionale Ontwikkelingsmaatschappij?

De Nederlandse Regionale Ontwikkelingsmaatschappijen (ROMs) zijn tot nu toe op initiatief van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) opgericht, met als focus het versterken van de regionale economie. Het zijn ondernemingen met publieke aandeelhouders, gericht op het versterken van de economie en werkgelegenheid in een regio. Ze zijn een neutrale speler in de regio en hebben geen winstoogmerk. Op dit moment is Noord-Holland de enige provincie in Nederland zonder zo’n ROM. Door de samenwerkende overheden in de Metropoolregio Amsterdam (MRA) en Noord-Holland Noord is besloten dat dit moet veranderen.

Deze ROM voor Noord-Holland bouwt voort op het initiatief van de regio om Invest-MRA op te richten, als regionale counterpart van Invest-NL. De doorontwikkeling naar een ROM geeft de mogelijkheid om in de volle breedte een sprong voorwaarts te maken in het versterken van het innovatieve vermogen van de regio én vergroot de mogelijkheden om groen de crisis uit te komen. Omdat we in de regio de transitie naar een energie neutrale en circulaire economie belangrijk vinden, zal de ROM zich daar in het bijzonder op gaan richten.

De ROM gaat een belangrijke bijdrage leveren aan het realiseren van een duurzame en innovatieve economie in de regio. Dit gebeurt in de vorm van:

  • Business development: helpen business cases van bedrijven/consortia sluitend te maken.
  • Groen transitiefonds: gericht op energietransitie en transitie naar een circulaire economie, met een indicatieve omvang van 100 miljoen euro (werktitel van dit fonds was eerder Invest-MRA).
  • MKB-innovatiefonds: gericht op specifieke sectoren (zoals Life Sciences & Health, High Tech, Agrifood) met een indicatieve omvang van 60 miljoen euro.
  • Uitvoering van rijksregelingen (bijv. corona steunmaatregelen bedrijven).

De economische en duurzame opgaven die voor ons liggen zijn gemeentegrensoverschrijdend en vragen om passende investeringen. Deze investeringen kunnen niet alleen door marktpartijen worden opgepakt: voor overheden is een onmisbare rol als aanjager én investeerder weggelegd. Daarom worden beide fondsen gevuld met publiek geld door overheden uit de regio en met een bijdrage van het Ministerie van EZK in het MKB Innovatiefonds. Al deze deelnemende partijen fungeren uiteindelijk als aandeelhouder van de ROM.

Het ecosysteem in onze regio is zeer divers. Dat is een kracht, maar zorgt soms ook voor versnippering. Netwerksamenwerking is daarom essentieel voor deze nieuwe ROM. Er worden daarom samenwerkingsovereenkomsten afgesloten met de Amsterdam Economic Board – daarover hieronder meer -, met het Ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland Noord, Amsterdam inbusiness (het regionale agentschap voor buitenlandse investeringen), met het Amsterdams Klimaat & Energiefonds AKEF, met het Participatiefonds Duurzame Economie Noord-Holland (PDENH) en met Horizon (de ROM van Flevoland). Via de landelijke ROM-tafels kunnen we als regio ook beter aansluiten en overleggen bij de landelijke en Europese fondsen.

Waarom is de ROM-io relevant voor het Boardnetwerk?

De Board werkt aan het mobiliseren en verbinden van stakeholders op thema’s die bijdragen aan de ontwikkeling van een slimme, groene en gezonde MRA. Onze focus op innovatie maakt dat het hierbij vaak gaat om nieuwe bedrijvigheid met nieuwe verdienmodellen. Als activiteiten die bij de Board gestart zijn toe zijn aan opschalen, is vaak financiering nodig. Samen met de business developers van de nieuwe ROM (voor nu: ROM in oprichting, ofwel ROM-io) kijken we of financiering via de ROM-io nodig is of dat de business developers ze kunnen helpen om die financiering via een van de samenwerkingspartners of meteen in de markt te vinden – vaak kom je uit op een combinatie van beide. Als een ROM bereid is tot investeren, sluiten private fondsen en banken vaak ook gemakkelijker aan en dat is een stap op weg naar een nieuw businessmodel. Via de ROM krijgen bedrijven en consortia uit de Metropool Amsterdam ook beter toegang tot de grotere Nederlandse en Europese investeringsfondsen, zoals Invest-NL. De ROM biedt een aanvulling op private financieringen en wil graag met andere partijen samenwerken.

Hoe is de Board betrokken bij de oprichting van de ROM?

De komst van de ROM past goed in het innovatiesysteem van de regio. De Board start initiatieven gericht op een slimme, groene en gezonde MRA op en stimuleert ze om zelfstandig door te groeien en echt verandering te creëren. Voor een aantal van de initiatieven helpt financiering vanuit een fonds dat kan investeren voordat de markt het oppakt. Zowel op het gebied van de circulaire en energietransitie als op innovatie in brede zin.

De betrokkenen van de Boardorganisatie werken nu al intensief samen met de ROM-io. Zo is Antonio Carretero, manager strategie bij de Board, actief in het kernteam van de ROM-io en zijn de leads op de verschillende thema’s gelinkt aan het team van business developers bij de ROM-io. De leads van de Board kennen de regionale innovatie-ecosystemen als geen ander en van die kennis maken de business developers van de ROM-io gebruik.  De Board zorgt daarnaast dat initiatieven met een financieringsvraag straks bij de ROM, of via de business developers van de ROM bij mogelijke andere financieringsoplossingen terechtkomen. Zo start de ROM niet bij nul, qua netwerk en kennis van de regionale ecosystemen, en hebben we bij de Board een nog beter antwoord op financieringsvragen voor onze initiatieven. We kijken daarbij ook hoe we gezamenlijk indicatoren kunnen ontwikkelen waarmee we businessplannen kunnen beoordelen op meer dan alleen de financiële kant. Onze inzet is dat investeringen niet alleen beoordeeld worden op financiële rendementen en risico’s, of uitsluitend op de beoogde CO2-reductie, maar ook op de bijdrage aan evenwichtige innovatie-ecosystemen en de transitie naar een duurzame en verantwoorde maatschappij. Concreet zien we op dit moment bijvoorbeeld kansen voor innovatie-investeringen in waterstof, datacenters en circulair textiel. Verder ondersteunt de Board de ROM-io met een aantal praktische zaken, zoals huisvesting en ICT.

Status juni 2021

Over de ROM wordt al geruime tijd gesproken. Eerder beslisten de gemeenteraad van Amsterdam en de Provinciale Staten al om toe te treden als aandeelhouder van de ROM. De volgende stap is ook de besluitvorming van overige gemeenteraden in de regio Noord-Holland. Als voldoende gemeenten positief besluiten over deelname aan de ROM, vindt de definitieve oprichting waarschijnlijk begin oktober 2021 plaats. Vooruitlopend op de komst van de ROM is eind 2020 al een start gemaakt met het opzetten van een afdeling Business Development. Die zal vanaf de zomer 2021 doorgroeien naar zijn uiteindelijk omvang.

Meer informatie over de ROM-io

Meer weten over de ROM-io? Houd dan de MRA-website in de gaten of neem contact op met Nina Jeukens (directiesecretaris ai bij de ROM-io). Wil je meer weten over de samenwerking van de Board met de ROM, mail dan naar Antonio Carretero (manager strategie bij de Board).

Regionale Investeringsagenda voor de Metropoolregio Amsterdam (MRA)

Wat is de regionale investeringsagenda voor de MRA?

De MRA-Investeringsagenda is een regionale investeringsagenda, die op dit moment ontwikkeld wordt door de MRA-overheden in co-productie met de Board. Op deze agenda staan de grote publieke en publiek-private investeringstrajecten die nodig zijn in het kader van een slimme, groene en gezonde toekomst voor de Metropoolregio Amsterdam. Met deze agenda laten partijen in de regio zien waar zij zelf gezamenlijk op inzetten en waarvoor ook externe financiering nodig is. Naast hun eigen inzet wordt voor financiering onder andere een beroep gedaan op de rijksbegroting en nationale fondsen als het Nationaal Groeifonds (NGF), maar ook op Europees geld vanuit de European Green Deal begroting. Het gaat daarbij om grote investeringen die bijdragen aan het verdienvermogen van de regio en Nederland op de langere termijn en die de verantwoorde en duurzame toekomst van de regio versterken. De investeringsvragen die in de agenda verzameld worden zijn over het algemeen groot (ca. 10 miljoen en meer voor investeringen in het ruimtelijk domein en ca. 2 miljoen en meer voor investeringen op het gebied van innovatie & economie). Het gaat dus niet om subsidieaanvragen. De MRA-investeringsagenda is bedoeld om focus aan te brengen in waar de regio gezamenlijk op inzet en waar relevant consortia, ook te ondersteunen bij opwerking van een investeringsvraag die past bij de toekomstvisie van MRA en Board, naar een financierbaar plan en de lobby ervoor.

Waarom is de MRA-Investeringsagenda relevant voor het Board-netwerk?

De Metropool Amsterdam is een belangrijke economische regio in Nederland en Europa. Juist hier zijn partijen bereid te investeren. Door de krachten te bundelen en de visie op de toekomst en de verbinding tussen de investeringen en tussen de betrokken partijen nog beter zichtbaar te maken, vergroten we de kans dat interessante projecten sneller en beter van de grond komen. Naast input op de toekomstvisie zorgt de Board voor aansluiting van het Boardnetwerk op relevante ideeën die in het kader van de investeringsagenda ontwikkeld worden.

Hoe is de Board betrokken bij de MRA-Investeringsagenda?

Audrie van Veen (strategisch adviseur bij de Board) is namens de Boardorganisatie lid van het kernteam MRA-Investeringsagenda. De Leads van de Board sluiten aan bij onderwerpen die bij hun thema passen en zorgen waar nodig voor links met het Board-netwerk. Nina Tellegen (algemeen directeur van de Board) neemt deel aan de opdrachtgeversgroep. Ook komt er een adviesgroep om strategisch mee te denken over keuze en om ervoor te zorgen dat investeringsproposities op breed draagvlak in de regio kunnen rekenen worden Boardleden en het netwerk van de Board regelmatig geïnformeerd en om input gevraagd.

In december 2020 zijn in een extra Boardvergadering een aantal voorstellen opgehaald bij de Boardleden en enkele Councilleden, die deels ook pasten bij het Nationaal Groeifonds. Deze voorstellen vormden de eerste mogelijke input voor de investeringsagenda, die op dit moment opgesteld wordt. Ook zijn er voorjaar 2021 twee sessies georganiseerd met de kennisinstellingen uit de regio om hun plannen op te halen en ze te verbinden met andere proposities.

Status juni 2021

Als bijlage bij de MRA-Investeringsagenda is een eerste lijst opgesteld van mogelijk relevante projecten. Een aantal hiervan wordt verder uitgewerkt naar investeringsproposities, onder andere voor het Nationaal Groeifonds. In de komende periode wordt ook gewerkt aan een impactkader, zodat helder is welke investeringen passen bij de ontwikkeling van de MRA als geheel en welke investeringen op termijn noodzakelijk zijn. Het gaat zowel over ruimtelijke (infrastructuur-)investeringen als om investeringen in innovatie. Het is de bedoeling dat de agenda eind 2021 gepubliceerd wordt en daarna regelmatig bijgewerkt wordt. Ook zorgt het kernteam voor aansluiting bij andere relevante ontwikkelingen, zoals de ROM-io (zie boven). Op dit moment is de Board ook bezig met het vormen van de adviesgroep die gaat adviseren over strategische keuzes in de investeringsagenda.

Meer informatie over de MRA-Investeringsagenda

Wil je meer weten of een investeringspropositie onder de aandacht brengen van het kernteam? Neem dan contact op met Ilknur Dönmez, Projectmanager MRA-Investeringsagenda bij het MRA-bureau, of met Audrie van Veen, strategisch adviseur bij de Board. Zodra de agenda online gepubliceerd wordt zullen we hier ook een update plaatsen.

Versterking samenwerking MRA-overheden

Wat bedoelen we met versterking samenwerking MRA-overheden?

Naar aanleiding van een evaluatie in 2019 en een advies van Ben Verwaayen in 2020, is in april door een transitiecommissie een voorstel gedaan aan de MRA-overheden om hun onderlinge bestuurlijke samenwerking in de Metropoolregio Amsterdam te versterken.

De MRA-transitiecomissie bestaat uit bestuurders uit de regio: Femke Halsema, burgemeester Amsterdam (voorzitter), Franc Weerwind, burgemeester Almere, Arthur van Dijk en Leen van Beek, commissarissen van de koning in Noord-Holland en Flevoland, Gerard Kuipers en Thijs Kroese, wethouders in Hilversum en Purmerend.

De kern van het voorstel is dat de organisatie van de MRA eenvoudiger wordt om de grote ambities te kunnen waarmaken. De governance moet hiervoor veranderen en overzichtelijker worden. In internationaal perspectief onderscheidt de regio zich bovendien niet alleen door economische groeimogelijkheden, maar ook door de goed opgeleide bevolking, het sociaal evenwicht en de hoge kwaliteit van de leefomgeving. Zo kan de regio zich ontwikkelen tot een ‘metropool van grote klasse’. Het voorstel is om de samenwerking vorm te geven rond drie prioriteiten:

  • De meest inventieve regio van Europa, met de best opgeleide bevolking;
  • Een regio voor iedereen, naar de menselijke maat;
  • Een duurzaam verbonden regio.

Om de samenwerkingsstructuur te versterken, worden ook voorstellen gedaan: het dagelijks bestuur van de MRA wordt kleiner en flexibeler. Tegelijkertijd krijgen de deelregio’s een prominentere plek in de bestuurlijke platformen en er komt een raadstafel om raads- en Statenleden beter te betrekken. Ook komt er een Algemene Ledenvergadering waarin alle overheden vertegenwoordigd zijn. Het MRA-bureau (de directie) krijgt een duidelijker mandaat.

Waarom is dit relevant voor Board-netwerk?

Voor de Board is het belangrijk dat er een gelijkwaardig gesprek wordt gevoerd tussen de partijen in de Metropool Amsterdam, of het nu gaat om de een herkenbaar en door iedereen gedragen verhaal, of juist om concrete acties en afspraken. In het netwerk van de Board werken overheden, kennisinstellingen en bedrijven samen aan initiatieven en programma’s. De overheden zijn dus een belangrijke poot van deze samenwerking. De MRA-overheden spreken met dit stuk nadrukkelijk de ambitie uit om nog meer triple helix samen te werken en de samenwerking met de Board te versterken.

Hoe is de Board betrokken?

Bij het opstellen van de MRA-doelen zijn een aantal Boardleden geconsulteerd en heeft de Boardorganisatie input geleverd. Franc Weerwind, burgemeester van Almere, is zowel als lid van de MRA-transitiecommissie en als Boardlid onderdeel van de Agendacommissie van de Board. In die rol kijkt hij wat de veranderingen in de MRA-samenwerking betekenen voor de triple helix samenwerking in de regio. Ook heeft de Board een steunbetuigingsbrief gestuurd, waarin onder andere wordt benoemd hoe de Boardinitiatieven en-programma’s bijdragen aan deze doelen.

Status juni 2021

Op dit moment ligt het voorstel van de transitiecommissie bij de raden en Staten van de overheden in de Metropoolregio. Als zij instemmen kan vanaf 2022 gewerkt worden conform de nieuwe structuur en aan de nieuwe ambitie. De huidige MRA-samenwerkingsagenda wordt daarop waar nodig aangepast.

Meer informatie

De meest recente informatie is te vinden op de website van de MRA. Vragen en antwoorden voorstel Transitiecommissie – Metropool van grote klasse – metropoolregioamsterdam. Wil je meer weten over de samenwerking van de Board met de MRA-overheden, neem dan contact op met Annelies van der Stoep strategisch adviseur bij de Board.