Scenario: International Alliances

In het scenario International Alliances, valt Europa uiteen en de overheid en economie werken sterk top-down, wat leidt tot een wereld van protectionisme en nationalisme, met onenigheid tussen voormalige EU-lidstaten. In deze wereld zoeken stedelijke regio’s naar allianties met andere regio’s om competitieve voordelen te kunnen behalen.

 

Kernwoorden bij dit scenario

  • Competitie
  • Protectionisme
  • Zelfvoorzienendheid
  • Consumerende inwoners

Verdeeld Europa, top down sturing

‘Race to the bottom’ om grote bedrijven te behouden

Het is 2040. Instabiliteit kenmerkt het wereldtoneel. De wereldhandel is gekrompen na jarenlang protectionisme, nationalisme en populisme in de wereld. Ook Europa bleek niet immuun. Grote onenigheid tussen de lidstaten heeft de EU verdeeld. Nationale overheden hebben bevoegdheden teruggepakt en acteren vanuit economisch eigenbelang. Alhoewel de gevolgen van klimaatverandering merkbaarder zijn geworden, ontbreekt het aan internationale coördinatie en (naleving van) afspraken. Geen land durft grote stappen te zetten uit angst burgers en bedrijven op extra kosten te jagen. Grote multinationals spelen overheden tegenover elkaar uit. Een verzwakt Brussel kan geen tegenwicht bieden en landen en regio’s verenigen. Europese landen zijn met elkaar verwikkeld geraakt in een ‘race to the bottom’. Door middel van fiscale voordelen en deregulering proberen ze bedrijven te behouden en/of te lokken. Slechts een select aantal Europese regio’s slaagt hierin. Ondanks de goede merknaam is het lastig voor de MRA om in de juiste lijstjes te blijven.

Verdeeld en verouderd Europa loopt achter de feiten aan

Gevestigde belangen, zoals vakbonden, hebben lange tijd bij nationale overheden succesvol aangedrongen om zoveel mogelijk bestaande verworvenheden en structuren te behouden. Innovatie en vernieuwing binnen Europa, als ook in Nederland en de MRA, raakten hierdoor op achterstand. In de VS en Azië is harder geïnnoveerd. Daar is ook veel talent uit de MRA naartoe vertrokken. De technologie die ten grondslag ligt aan  de digitale transitie die zich ook hier, weliswaar later, heeft afgetekend, komt dan ook veelal vanbuiten. Europa loopt achter de feiten aan en probeert de nieuwe economische wereldmachten wanhopig bij te benen. Een beperkt aantal specialistische en kennisintensieve sectoren in de MRA die sterk hebben geïnvesteerd in het vormen van internationale allianties en netwerken met buitenlandse, veelal Aziatische, kennisinstellingen en bedrijven, weten goed te gedijen. Denk hierbij aan de sectoren food, high tech materials, klimaatadaptatie,  watermanagement en complexe logistiekmanagement. Bedrijven die niet over zulke allianties beschikken of geen niche hebben opgezocht, hebben moeten automatiseren en mechaniseren om met de innovatieve en goedkopere, veelal Aziatische, toetreders op kosten te kunnen concurreren. Kloven en verdringing kenmerken de regionale arbeidsmarkt. Start- en scale-ups ontstaan gemakkelijk in de MRA, maar kunnen uiteindelijk niet opboksen tegen de schaalvoordelen en markt- en innovatiekracht van de grote bedrijven.

Weinig initiatief uit een verdeelde samenleving

De werkloosheid is toegenomen door de afgenomen internationale handel. Zo is Schiphol geen hub meer en is de MRA te duur als logistiek knooppunt. Ook kostenbesparende digitalisering heeft werkgelegenheid gekost. Er is chagrijn en verdeeldheid in de samenleving van de MRA geslopen. Er is weinig oog en zorg voor de ander, voor de lange termijn, voor het milieu. Zelf je hoofd boven water houden lijkt het motto. Eigenbelang regeert.  Een verdeelde samenleving is onsuccesvol gebleken om verandering te creëren. Groepen staan tegenover elkaar, belangen komen vaak niet overeen en het politiek landschap is versnipperd geraakt. Men klaagt over de overheid en over de macht van grote bedrijven, maar alternatieven zijn er vanuit de samenleving niet gekomen. De traditionele instituties, van overheden, bedrijven en banken, zitten nog steeds op de bestuurdersstoel.

Kostenbewustzijn wint het van milieubewustzijn

Toegenomen economische onzekerheid doet een grotere groep inwoners van de MRA op de kleintjes letten. Consumenten willen het goedkoopste en makkelijkste product, ook al wordt het door een grote multinational in een lagelonenland via massaproductie gemaakt. Duurzaamheid en maatschappelijke verantwoordelijkheid worden gezien als ‘mooi meegenomen’, maar genieten geen prioriteit. In deze individualistische wereld draait alles nog om hebben, deelconcepten zijn nauwelijks aangeslagen.

Efficiency en substitutie voor meer energie- en grondstoffenzekerheid

Hoewel internationale coördinatie op het gebied van duurzaamheid ontbreekt, is er wel een grote urgentie om hier stappen op te zetten. Protectionisme en handelsoorlogen hebben de leveringszekerheid van grondstoffen en van fossiele energie verminderd. Nationale overheden voelen daarom de urgentie voor efficiënter grondstofgebruik, bedrijven delen dit sentiment. Op de juiste schaal kringlopen sluiten voor circulaire initiatieven blijkt vaak nog problematisch. Ook op energiegebied wordt een grote noodzaak gevoeld vanuit overheid en bedrijven om energieonafhankelijker te worden. Bedrijven (en overheden) proberen zelf het wiel uit te vinden en voor zichzelf te houden. De uitdaging in dit scenario ligt dan ook vooral in het doorbreken van de lage bereidheid tot samenwerking en kennisdeling en in het faciliteren van de juiste (voorwaarden voor) allianties. Daarnaast is er een uitdaging om de randvoorwaarden te scheppen om de focus te verleggen van efficiëntie naar daadwerkelijke, duurzame innovatie.

De vier scenario’s voor de Metropoolregio Amsterdam

Het scenario International Alliances maakt deel uit van de MRA scenario’s.

Via deze link kom je bij het volledige artikel over de toekomstscenario’s. Of klik direct hieronder om ook de andere scenario’s te lezen.

Goed artikel?

Laat hier achter hoeveel sterren jij het waard vindt.

[Totaal: 0    Gemiddelde: 0/5]