Slimmer kijken naar de Metropoolregio Amsterdam

Leestijd: 8-10 minuten

‘Alles egaal over de regio verdelen, is niet wat we moeten doen, maar we moeten wel slimmer kijken naar de regio in al haar diversiteit.’ De International Advisory Board adviseerde de leden van de Amsterdam Economic Board onlangs over gedistribueerd perspectief en leiderschap. Een ingewikkelde term voor: kijk naar de regio en hou rekening met verschillen tussen deelregio’s, zodat het voor alle spelers het meeste oplevert, en wees pragmatisch over welke partij het beste de lead kan nemen.

Burgemeester Femke Halsema zei tijdens haar State of the Region 2019: “De slagkracht van de regio […] valt of staat bij ons gedeelde enthousiasme, bij onze bereidheid om werkelijk samen te werken, ook als dat soms ten koste gaat van onze lokale autonomie.” De International Advisory Board (IAB) van de Amsterdam Economic Board haakt daar op in met haar advies Gedistribueerd Perspectief en Leiderschap voor de Metropoolregio
Amsterdam: naar een meer optimale samenwerking
, dat onlangs zeer positief werd ontvangen door de Amsterdam Economic Boardleden. De IAB adviseert om de regio in al haar diversiteit te bekijken en te zien waar welke inzet nodig is.

 

Hoezo, de regio in al haar diversiteit?

De Metropoolregio Amsterdam (MRA) is een informeel samenwerkingsverband tussen de overheden uit 32 steden, 2 provincies en één Vervoerregio. Dit gebied strekt zich uit van Lelystad tot IJmuiden, van Hilversum tot Volendam. De MRA is opgedeeld in 7 deelregio’s, die op veel fronten heel verschillend zijn:

  • Zuid-Kennemerland
  • Zaanstreek-Waterland
  • IJmond
  • Gooi en Vechtstreek
  • Amsterdam
  • Amstelland-Meerlanden
  • Almere-Lelystad

Het gebied rond Amsterdam is heel divers. Met de drie regio-kaarten hieronder doen we een kleine greep uit de verschillen tussen deelregio’s en tussen gemeenten.

 

Wat kost een koophuis in de Metropoolregio Amsterdam?

Deze eerste kaart gaat over de gemiddelde kosten van een woning in de regio, tussen 1985 en 2015. Hoe donkerder blauw, hoe hoger de prijs van woningen. Zoals je ziet zijn de prijzen zeer uiteenlopend voor de verschillende gemeenten in onze regio.

Hoe lang doen we erover om op ons werk te komen?

De tweede kaart is de gemiddelde reistijd in minuten die inwoners in 2017 besteedden aan woon-werkverkeer. Hoe donkerder blauw, hoe langer de reis van woning naar werk is. En het gekleurde driekhoekje geeft aan of die gemiddelde reistijd toeneemt (rood) of afneemt (groen) ten opzichte van het jaar daarvoor. Je ziet dat de reistijd voor inwoners uit Almere en Lelystad veel groter is dan voor die uit de gemeenten die dichterbij Amsterdam liggen, en ook dat de reistijd blijft toenemen.

 

Wat merken we van klimaatverandering?

 

De derde kaart geeft aan hoe diep onze regio onder zeeniveau ligt. Wat groen of zandkleurig is op de kaart, ligt boven zeeniveau. Daarna geldt, hoe blauwer, des te dieper: met 1-2 meter onder zeeniveau voor lichtblauw tot meer dan 4 meter voor donkerblauw. Je ziet dat de meeste deelregio’s van de Metropoolregio Amsterdam onder zeeniveau liggen, behalve voor de duinen bij Zandvoort en voor de Gooi en Vechtstreek. Reden te meer voor de hele regio om ambitieus in te zetten op de energietransitie.

Wat moeten we doen met die verschillen?

Wat de IAB nu zegt is dat je slim moet inzetten op de verschillen, op wat elke regio nodig heeft. Qua woon-werkverkeer en opleidingen is het slim om te kijken naar de vestigingsplek van nieuwe bedrijven en van opleidingen, zodat bedrijven gemakkelijker nieuwe medewerkers vinden en inwoners van de regio niet onnodig lang hoeven te reizen naar hun werk.

Qua verduurzaming kunnen we kijken naar innovaties die we getest hebben op bepaalde plekken: welke plekken in de MRA komen er nog meer in aanmerking voor het toepassen van deze innovatie? Hoe gaan we dat als regio organiseren?

Voor wat betreft het aantrekken van meer techtalent zijn er programma’s om dat talent uit onze eigen regio te halen, in plaats van vooral buitenlands talent aan te trekken. Daarvoor moet je kijken op welke plekken in de regio er mensen zitten die met de juiste opleiding aan de slag kunnen, en hoe je dat organiseert samen met onderwijsinstellingen. Als boegbeeld is het slim te kiezen voor iemand die de doelgroepen aanspreekt. Hetzelfde geldt natuurlijk voor andere thema’s. De IAB noemt een goede aanpak hiervoor Gedistribueerd Perspectief en Leiderschap.

Wat bedoelt de IAB met Gedistribueerd Perspectief en Leiderschap?

De IAB hanteert de volgende termen:

Gedistribueerd perspectief

Het perspectief op de regio vanuit de samenhang tussen de verschillende deelregio’s en steden, in al hun diversiteit, waarbij gekeken wordt hoe de sterke punten van de ene deelregio de andere kunnen helpen, en vice versa. Niet vanuit de overheid alleen, maar in samenhang tussen overheden en sleutelfiguren vanuit bedrijven, kennisinstellingen en andere typen organisaties.

Gedistribueerd leiderschap

Het leiderschap dat hoort bij het oplossen van grootstedelijke uitdagingen vanuit een gedistribueerd perspectief: niet top-down en door overheden alleen, maar faciliterend leiderschap dat vanuit de uitwisseling tussen verschillende soorten organisaties oplossingen ophaalt en realiseert. Dat kan betekenen dat in bepaalde situaties een vertegenwoordiger van een kennisinstelling, bedrijf of andersoortige organisatie de beste leider of het beste boegbeeld is voor een regionaal initiatief.

Met gedistribueerd bedoelt de IAB dus fundamenteel iets anders dan gelijk verdeeld over alle deelregio’s. Het gaat niet alleen om het breder bekende begrip ‘gedistribueerde groei’ omdat het wat de IAB betreft om veel meer gaat dan economische groei alleen. Er is ruimte nodig voor een ander perspectief en een ander soort leiderschap.

Oké, best ingewikkeld. Kun je dit concretiseren?

De IAB baseert deze ideeën op wat de IAB-leden zien in het buitenland en op het rapport Enabling sustainable city competitiveness through distributed urban leadership uit 2016 van PWC. In de figuur hierboven uit dit rapport zie je met wat voor factoren je rekening zou kunnen houden bij het anders kijken naar de regio. Waar is ruimte voor verandering, wat versnelt die verandering, welke stakeholders hebben wat voor veranderingsmacht? Hoe is de machtsverdeling, en kun je daar in samenwerking met elkaar op inspelen?

Praktisch betekent dat bij elk initiatief de volgende vragen stellen:

  1. Hoe kunnen we specifieke onderwerpen en besluiten in een gedistribueerd perspectief zien? Kunnen we regionaal het beleid zo afstemmen dat het niet botst maar juist versterkend werkt?
  2. Hoe kunnen we succesvolle lokale actieprogramma’s distribueren in de regio? Hoe kunnen we structureel verkennen voor welke plekken in onze regio een succesvol project nog meer relevant kan zijn? Zodat de ene regio profijt heeft van wat de andere regio ontwikkelt.
  3. Hoe kunnen we stakeholders uit andere steden/deelregio’s vroegtijdig betrekken bij lokale pilots? Zodat, vanaf het allereerste begin, eigenaarschap ontstaat voor opschaling.
  4. Hoe kunnen we alle relevante regionale stakeholders betrekken en van daaruit kijken wie de informele leider, het boegbeeld kan zijn? Zodat we de meest betrokken personen het podium gunnen.
  5. Hoe gaan we nog meer van city-planning naar regiobrede ontwikkelstrategieën, met regiobrede development officers die bijdragen aan de gedistribueerde visie en actieplanning? Zodat we onze krachten bundelen.

Wat gaat er nu gebeuren?

Omdat de leden van de Amsterdam Economic Board dit advies positief hebben ontvangen, gaan we er op verschillende manieren mee aan de slag. We stellen ons bovenstaande vijf vragen als we een nieuwe activiteit beginnen. Ook zullen we onderzoeken welke succesvolle pilots in de regio op bijvoorbeeld energietransitie naar meer plekken gekopieerd kunnen worden, want het is natuurlijk slim om wat goed werkt verder te verspreiden, en we richten onze programma’s, zoals het Boardprogramma TechConnect, nadrukkelijk zo in dat acties die passen bij een specifieke deelregio daar ook van de grond komen.

Ga je ook aan de slag met een gedistribueerde werkwijze? Laat het ons weten.

Over de International Advisory Board

De International Advisory Board (IAB) is ingesteld door de Amsterdam Economic Board om een sterke verbinding te leggen tussen het werk van de Board en relevante internationale ontwikkelingen zoals inzichten van andere stedelijke regio’s. De IAB levert als adviseur een bijdrage aan de internationale netwerkontwikkeling en strategische positionering van de Metropoolregio Amsterdam in Europa en de rest van de wereld. De leden van de IAB zijn bovendien waardevolle ambassadeurs in het buitenland voor de Metropoolregio Amsterdam en de Board.
Bij het publiceren van dit artikel eind 2019 bestaat de IAB uit:

Ruben Nieuwenhuis (Managing Director TechConnect, Board Codam en IAB-voorzitter) Andrea Maier (Hoogleraar Gerontologie VU Amsterdam), Corinne Vigreux (Co-founder TomTom) Egon de Haas (Internationaal Director Publieke Sector PWC), Eric Boonstra (Vice President & General Manager Western Europe Iron Mountain Data Centers), Hans Leentjes (Vice President External Affairs ManpowerGroup) Jos Wienen (Burgemeester Gemeente Haarlem), Nupur Kohli (Global Shaper World Economic Forum en lid Young on Board) Arjan van Timmeren (Scientific Director AMS), Bart-Jan Freriks (Managing Director ENGIE) Eva Gladek (Founder and CEO Metabolic)

Goed artikel?

Laat hier achter hoeveel sterren jij het waard vindt.

[Totaal: 1    Gemiddelde: 5/5]